ದೇಹದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು
ಕಾರಿನ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಂಪು ದೀಪ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಂಜಿನ್ ಎಣ್ಣೆ ಕಡಿಮೆ. ನೀವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ? ಹತ್ತಿರದ ಗ್ಯಾರೇಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ. ಯಾರೂ ಆ ದೀಪದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಟೇಪ್ ಅಂಟಿಸಿ ಓಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ ಕೆಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.
ಆದರೆ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ತಲೆನೋವು ಬಂತು, ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತ್ರೆ. ಆಯಾಸ, ಒಂದು ಕಪ್ ಕಾಫಿ. ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಫೋನ್ ನೋಡುತ್ತಾ ಮಲಗುವುದು. ದೀಪ ಆರಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಯಾಕೆ ಹತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಯಾರೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
ದೇಹ ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಅದು ದಿನವಿಡೀ ಮಾತಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಭಾಷೆ ಬೇರೆ, ಅಷ್ಟೇ.
ದೇಹದ ಭಾಷೆ
ದೇಹ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಂವೇದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತದೆ. ಹಸಿವು, ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಆಯಾಸ, ನೋವು, ಬಿಗಿತ, ಉರಿ, ಭಾರ, ಹಗುರ. ಇವು ದೇಹದ ಪದಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಳಗಿನ ಅರಿವು ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ಉಸಿರು, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಿತಿ — ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿ.
ಈ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಹಸಿವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದವರೆಗೆ ಏನೂ ತಿನ್ನದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಲೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ "ಓ, ಊಟ ಮಾಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಶಕ್ತಿ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಭಾವನೆಗಳೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ
ಭಯ ಬಂದಾಗ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಕುಸಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ದವಡೆ ಗಟ್ಟಿ, ಕೈ ಮುಷ್ಟಿ. ದುಃಖ ಬಂದಾಗ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಎದೆ ಭಾರ. ಚಿಂತೆ ಇದ್ದಾಗ ಭುಜ ಕಿವಿಯ ಕಡೆ ಏರಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯೇ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. "ಎದೆ ಒಡೆದಂತಾಯಿತು." "ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಬಿತ್ತು." "ತಲೆ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟ ಬಿದ್ದಂತಾಯಿತು."
ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ತಳ್ಳಿದಾಗ, ದೇಹ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಹೇಳದ ಮಾತುಗಳು ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ, ಹೊರದ ಭಾರ ಭುಜದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಭಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೀಲಿಂಗ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇಹದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ "ಇದರ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಭಾವನೆ ಇದೆಯೇ" ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯೋಗಕಾರಿ.
ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿ
ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಐದು ಕೋಶಗಳಾಗಿ ನೋಡಿದವು. ಅನ್ನಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ, ಮನೋಮಯ, ವಿಜ್ಞಾನಮಯ, ಆನಂದಮಯ. ದೇಹ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಆನಂದ. ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲ, ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಸೇರಿರುವ ಪದರಗಳು. ಒಂದು ಪದರದಲ್ಲಿ ಆದ ಅಲುಗಾಟ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿಂತೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ದೇಹದ ಆಯಾಸ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
"ಶರೀರಮಾದ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮಸಾಧನಮ್" ಎಂಬ ಮಾತೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ಧರ್ಮದ ಯಾವ ಸಾಧನೆಗೂ ಮೊದಲ ಸಾಧನ ದೇಹ. ದೇಹವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಮಾಡುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
ದೇಹವನ್ನು ಕೇಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ
ಮನಸ್ಸು-ದೇಹ ಆರೋಗ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಕಬಾಟ್-ಜಿನ್ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ "ಬಾಡಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್" ಎಂಬ ಅಭ್ಯಾಸ ಇಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲೂ ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ಯೋಗ ಪರಂಪರೆಯ ಶವಾಸನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ದೇಹದ ಒಂದೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡುವ ಕ್ರಮ ಇದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಸರಳ ರೂಪ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಸಾಕು.
- ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ.
- ಮೂರು ಬಾರಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡಿ.
- ಗಮನವನ್ನು ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ತನ್ನಿ. ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ? ಬಿಸಿ, ತಣ್ಣಗೆ, ಜುಮ್ಮೆನಿಸುವುದು, ಏನೂ ಇಲ್ಲ? ಏನನ್ನೂ ಬದಲಿಸಬೇಡಿ, ಗಮನಿಸಿ ಮಾತ್ರ.
- ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಬನ್ನಿ. ಪಾದ, ಮೊಣಕಾಲು, ತೊಡೆ, ಸೊಂಟ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಎದೆ, ಬೆನ್ನು, ಭುಜ, ಕೈಗಳು, ಕುತ್ತಿಗೆ, ದವಡೆ, ಮುಖ, ತಲೆ.
- ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಬಿಗಿತ ಅಥವಾ ನೋವು ಕಂಡರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಿ. ಉಸಿರನ್ನು ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ, "ನೀನು ನನಗೆ ಏನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ?" ಮೊದಲು ಬರುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಉತ್ತರ ಬರದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.
- ಕೊನೆಗೆ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಿರಿ.
ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಈ ಬಾಡಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನ ನಂತರ ಬಿಗಿತ ಕಂಡ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ. ಕೈ ಇಟ್ಟಾಗ ಏನು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ.
ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಮಲಗಿ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸದ ಜೊತೆ, ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ — ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಂಜೆ — ಒಂದು ನಿಮಿಷ ನಿಂತು ದೇಹವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ.
- ನನಗೆ ಹಸಿವಾಗಿದೆಯೇ, ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆಯೇ?
- ನನ್ನ ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗ ಬಿಗಿಯಾಗಿದೆ?
- ನನಗೆ ಈಗ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕೇ, ಚಲನೆ ಬೇಕೇ?
ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ. ನೀರು, ಭುಜ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ಐದು ನಿಮಿಷ ನಡಿಗೆ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಒಂದು ನಿಮಿಷ.
ಯಾವಾಗ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಹೋಗಬೇಕು
ದೇಹವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಎಂದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಬಿಡುವುದಲ್ಲ. ದೇಹ ಕೆಲವು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯ ಬೇಕು. ಎದೆನೋವು ಅಥವಾ ಎದೆ ಹಿಂಡಿದಂತಹ ಅನುಭವ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮುಖ ಅಥವಾ ಕೈಕಾಲು ಒಂದು ಕಡೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಲಹೀನವಾಗುವುದು, ಮಾತು ತೊದಲುವುದು, ತೀವ್ರ ತಲೆನೋವು, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ತೂಕ ಇಳಿಯುವುದು, ಮಲ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ, ಹಲವು ವಾರಗಳಿಂದ ಹೋಗದ ನೋವು. ಇಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಬೇಡಿ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಸರಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ. ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣಿ. ರೇಖಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆ ನಡೆಯುವ ಪೂರಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ಅದರ ಬದಲಿಯಲ್ಲ.
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು
ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಬಾಡಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್. ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಲು. "ಇಂದು ನನ್ನ ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗ ಏನು ಹೇಳಿತು." ವಾರದ ಕೊನೆಗೆ ಏಳು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಓದಿ. ಒಂದೇ ಜಾಗ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಕೆಂಪು ದೀಪ. ಅದಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತೋರಿಸಿ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ನಿಮ್ಮ ದೇಹ ನಿಮ್ಮ ಶತ್ರುವಲ್ಲ. ನೋವು ಕೊಡುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶ. ಅದು ಮೊದಲು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜೋರಾಗಿ. ಆಗಲೂ ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ಕೂಗುತ್ತದೆ. ಮೆಲ್ಲಗಿನ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಕೇಳುವುದನ್ನು ಕಲಿತರೆ ಕೂಗಿನ ಅಗತ್ಯವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ನಿಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕಿವಿ ಕೊಡಿ. ಅದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏