ಮೌನದ ಶಕ್ತಿ
ನಿಮ್ಮ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಮೌನ ಇರುವ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಇದೆಯೇ? ಟಿವಿ ಇಲ್ಲ, ಫೋನ್ ಇಲ್ಲ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡು ಇಲ್ಲ, ಯಾರ ಜೊತೆಯೂ ಮಾತು ಇಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಯಾರ ಜೊತೆಯೋ ವಾದ ಇಲ್ಲ.
ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಫೋನ್‌ನ ಸದ್ದು. ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕರ್‌ನ ಸೀಟಿ, ಮಿಕ್ಸಿಯ ಗದ್ದಲ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ನ್. ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮೀಟಿಂಗ್, ಕರೆ, ಮಾತು. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಟಿವಿ. ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ. ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಫ್ಯಾನ್ ಅಥವಾ ಹಾಡಿನ ಸದ್ದು ಬೇಕು.
ನಾವು ಮೌನವನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಮೌನ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಐದು ನಿಮಿಷ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತರೆ ಏನೋ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈ ತಾನಾಗಿಯೇ ಫೋನ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವಾರ ಆ ಐದು ನಿಮಿಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡೋಣ.
ಹಾಡುಗಳ ನಡುವಿನ ಮೌನ
ಇಟಲಿಯ ವೈದ್ಯ ಲುಸಿಯಾನೋ ಬರ್ನಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿಸಿ, ಅವರ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಅಳೆದರು. ಸಂಗೀತದ ತುಣುಕುಗಳ ನಡುವೆ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಮೌನದ ವಿರಾಮಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಅವರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ತಂದ ವಿಷಯ ಒಂದು. ಆ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಮೌನದಲ್ಲಿ ದೇಹ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಂತ ಸಂಗೀತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದವು. ಅಂದರೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಏನನ್ನೋ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕು.
ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಸಂಶೋಧಕಿ ಇಮ್ಕೆ ಕಿರ್ಸ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಇಲಿಗಳನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ನೆನಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೋಶಗಳು ಬೆಳೆದದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಇದು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಯನ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಆಗದು. ಆದರೆ ಮೌನ ಬರೀ ಖಾಲಿ ಅಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿ ಏನೋ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನ
ವಿಜ್ಞಾನ ಈಗ ಅಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೌನವ್ರತ ಒಂದು ಸಾಧನೆ. ಕೆಲವರು ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ, ಕೆಲವರು ಕೆಲವು ಗಂಟೆ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅತಿ ಒತ್ತಡದ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಸೋಮವಾರ ಮೌನ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೌನ ಎಂಬ ಪದವೇ ಮುನಿ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದದ್ದು, ಮುನಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಮೌನ ಎಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೋಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈಯ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಮೌನದಲ್ಲೇ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತವರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳದೆಯೇ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಂತಹ ಅನುಭವ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲೂ ಮೌನದಿಂದಲೇ ಶಿಷ್ಯರ ಸಂಶಯ ನಿವಾರಿಸುವ ಗುರುವಿನ ಚಿತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು. ಮಾತು ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮೌನ ಬೇಕು. ಕಡಿಮೆ ಮಾತಾಡುವವನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಮೌನ ಎಂದರೆ ಬರೀ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲ
ಮೌನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪದರಗಳಿವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದು ಬಾಯಿಯ ಮೌನ. ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು. ಇದು ಸುಲಭ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡಿ. ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಏನೋ ಹೇಳಬೇಕು ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೆಯದು ಕಿವಿಯ ಮೌನ. ಹೊರಗಿನ ಸದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಟಿವಿ ಆಫ್, ಫೋನ್ ದೂರ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸಂಗೀತ ಇಲ್ಲ.
ಮೂರನೆಯದು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೌನ. ಇದು ಅತಿ ಕಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಅತಿ ಆಳ. ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿದರೂ ಮನಸ್ಸು ಮಾತಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನೆ ಯಾರೋ ಏನೋ ಅಂದದ್ದು, ನಾಳೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಮನಸ್ಸಿನ ಮೌನ ಬಲವಂತದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಮೌನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಮೌನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ
ಐದು ನಿಮಿಷದಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ, ಒಂದೇ ಸಮಯ. ಒಂದು ಕಡೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಫೋನ್ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ದೀಪವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
ಏನೂ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಜಪ ಇಲ್ಲ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇಲ್ಲ, ಧ್ಯಾನದ ತಂತ್ರ ಇಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣ ಸದ್ದುಗಳು ಕೇಳಿಸಿದರೆ ಕೇಳಲಿ. ಪಕ್ಷಿಯ ಕೂಗು, ದೂರದ ವಾಹನ, ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರು. ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಮೌನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಬರಲಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಹೋರಾಡಬೇಡಿ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಸರಿದಂತೆ ಸರಿಯಲು ಬಿಡಿ. ಮೋಡ ಸರಿದ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ದಿನದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಸಣ್ಣ ಮೌನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಆಫ್ ಮಾಡಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ. ಊಟ ಮೌನವಾಗಿ, ಟಿವಿ ಇಲ್ಲದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಉತ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಉಸಿರಿನಷ್ಟು ವಿರಾಮ.
ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸಂಗೀತ ಇಲ್ಲದೆ. ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಮೌನ ಕಷ್ಟವಾದರೆ
ಕೆಲವರಿಗೆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ ಹಳೆಯ ನೋವುಗಳು, ದುಃಖ, ಆತಂಕ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಗದ್ದಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಸಹಜ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕುಳಿತು ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನಂತರ ಎದ್ದು ನಡೆಯಿರಿ, ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ. ಮೌನದ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ. ಇಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಪ್ತಸಲಹೆಗಾರರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ. ಮೌನ ಒಂದು ಬಾಗಿಲು. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಏನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೊತೆ ಬೇಕು.
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು
ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು.
- ಮೊದಲ ಎರಡು ದಿನ: ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ
- ಮೂರು, ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ: ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಊಟ ಟಿವಿ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲದೆ ಮೌನವಾಗಿ
- ಐದು, ಆರನೇ ದಿನ: ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸದ್ದು ಆಫ್
- ಏಳನೇ ದಿನ: ಮನೆಯವರಿಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ತಿಳಿಸಿ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮೌನವ್ರತ
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳ ನಡುವಿನ ಮೌನವೇ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಆಕಾರ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೌನವಿಲ್ಲದ ಸ್ವರಗಳು ಬರೀ ಗದ್ದಲ. ನಮ್ಮ ಬದುಕೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಮಾತು, ಕೆಲಸ, ಓಟದ ನಡುವೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೌನ ಇದ್ದಾಗಲೇ ಬದುಕಿಗೆ ಒಂದು ರಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಮುಂದಿನ ವಾರ ದೀಪಾವಳಿ. ಮನೆ ತುಂಬಾ ದೀಪ, ಪಟಾಕಿ, ನೆಂಟರು, ಸಂಭ್ರಮ. ಆ ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಈ ವಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೌನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹೊರಗಿನ ದೀಪದ ಜೊತೆ ಒಳಗಿನ ದೀಪವೂ ಬೆಳಗಲು ಆ ಮೌನವೇ ಎಣ್ಣೆ.
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏