ಪಿತೃ ಪಕ್ಷ: ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ

ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಈ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ. ನಿಮಗೆ ಇಬ್ಬರು ತಂದೆತಾಯಿ. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾಲ್ವರು. ಆ ನಾಲ್ವರಿಗೆ ಎಂಟು ಜನ. ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ತಲೆಮಾರು ಹಿಂದೆ ಹೋದರೆ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬರ, ರೋಗ, ಯುದ್ಧ, ಬಡತನದ ನಡುವೆ ಬದುಕಿ ಉಳಿದರು. ಮದುವೆಯಾದರು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಒಬ್ಬರ ಕಥೆ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಆಗಿದ್ದರೂ ಇಂದು ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮುಖಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ರಕ್ತ ನಮ್ಮ ನರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ, ಅವರ ನಗು, ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಏನೋ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ.

ಪಿತೃ ಪಕ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳು ಈ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳುವ ಕಾಲ.

ಪಿತೃ ಪಕ್ಷ ಎಂದರೇನು

ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪಿತೃ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಮಹಾಲಯ ಪಕ್ಷ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರು ತಮ್ಮ ವಂಶದವರ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ, ಶ್ರಾದ್ಧ, ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಇಷ್ಟದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ, ಕಾಗೆಗೆ ಅನ್ನ ಇಡುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ. ಯಾರ ಶ್ರಾದ್ಧದ ತಿಥಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಆ ದಿನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಎಷ್ಟು ಸುಂದರ. ಯಾರೂ ಮರೆತುಹೋಗಬಾರದು.

ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಏನೋ ಅದನ್ನು ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಅಥವಾ ಪುರೋಹಿತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ. ಈ ಲೇಖನ ಆ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರಾದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಭಯವಲ್ಲ, ಕೃತಜ್ಞತೆ

ಪಿತೃ ಪಕ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದಾಗ ಬಹಳ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಿತೃ ದೋಷ, ಪೂರ್ವಜರ ಶಾಪ, ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಏನೋ ಕೆಟ್ಟದಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಈ ಭಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದುಬಾರಿ ಪೂಜೆಗಳನ್ನೂ ಮಾರುತ್ತಾರೆ.

ನಾನು ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಆ ಪ್ರೀತಿ ಶಾಪವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ನಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಬಯಸಿದವರು. ಅವರನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಅವರ ಕೋಪದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಲ್ಲ, ಅವರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು.

ಭಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಿಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ನೆನಪು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ವಾರ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದೆವು. ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಗಳೂ ಇದ್ದವು, ಉಡುಗೊರೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಈ ವಾರ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಕಡೆ ಗಮನ.

ಅವರು ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು

ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವುದು ನಿಮಗೆ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಬಂತು.

ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ. ನೀವು ಮೊದಲು ಕಲಿತ ಪದಗಳು, ಮೊದಲು ಕೇಳಿದ ಹಾಡು.

ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು. ಬಹಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿಯ ಹೆಸರು ಇಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ.

ನಿಮ್ಮ ರುಚಿ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸಾರಿನ ರುಚಿ, ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆ, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯ ಹದ.

ನಿಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಗಳು. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬಾರದು, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಊಟ ಹಾಕಬೇಕು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪಬಾರದು.

ನಿಮ್ಮ ದೇಹ. ನಿಮ್ಮ ಎತ್ತರ, ಮುಖದ ಆಕಾರ, ಕೆಲವು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು.

ನಿಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ. ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕೈ ಮುಗಿಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ.

ಇದ್ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾವು ಸಂಪಾದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಂದವು. ಕೆಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಶ್ರಮದ ಫಲ. ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತು "ಪಿತೃ ದೇವೋ ಭವ" ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆ ಮಾತು ಬದುಕಿರುವ ತಂದೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ

ಸಂಜೆ ಒಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಫೋಟೋ ಇದ್ದರೆ ಅದರ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೀಪದ ಮುಂದೆಯೇ.

ಮೂರು ಬಾರಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿ. ನಂತರ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಹಿರಿಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳಿ. ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅವರಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿ, ಅವರ ಹಿಂದಿನವರು. ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಕಡೆ "ನನ್ನ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ.

ಪ್ರತಿ ಹೆಸರಿನ ನಂತರ ಅವರಿಂದ ನಿಮಗೆ ಬಂದ ಒಂದು ಉಡುಗೊರೆ ನೆನೆದು "ಧನ್ಯವಾದ" ಎನ್ನಿ. ಅಜ್ಜನ ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದ. ಅಜ್ಜಿಯ ಹಾಡಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಭಾವದ ಜೊತೆ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ದೂರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಕಳಿಸಿ. ಅದನ್ನು ಅವರ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ನೋಡಿ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದಾನ. ಹಸಿದವರಿಗೆ ಊಟ, ಹಸುವಿಗೆ ಹುಲ್ಲು, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಕಾಳು ಮತ್ತು ನೀರು. ಪೂರ್ವಜರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡುವುದು ಅತಿ ಸುಂದರ ತರ್ಪಣ.

ನೋವಿನ ನೆನಪುಗಳಿದ್ದರೆ

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿರಿಯರ ನೆನಪು ಸಿಹಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಪ್ಪ ಕಠೋರವಾಗಿದ್ದ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಜ್ಜಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಹಿರಿಯರ ಜೊತೆ ಮುರಿದ ಸಂಬಂಧ, ಹೇಳದೆ ಉಳಿದ ಮಾತು. ಅಂತಹ ನೆನಪು ಇದ್ದರೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ನೋವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ. "ನನಗೆ ನೋವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ನಾನು ಈ ನೋವನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ದಾಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಅವರಿಗೆ ನೀವು ಕೊಡುವ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರಾದ್ಧವಾಗಬಹುದು. ಆಳವಾದ ನೋವಿದ್ದರೆ ಆಪ್ತಸಲಹೆಗಾರರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಪಿತೃ ಪಕ್ಷದ ಈ ವಾರ, ಏಳು ದಿನ.

• ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ದೀಪದ ಮುಂದೆ ಮೇಲಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ
• ದಿನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ
• ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದಾನ
• ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪೂರ್ವಜರ ಕಥೆ ಹೇಳಿ

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನದಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವಾಗ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ದೂರ ಬಂದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಬೆಳೆದರೂ, ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳು ಹಿಂದೆ ಇವೆ. ಬೇರಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದ ಮರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪಿತೃ ಪಕ್ಷ ಆ ಬೇರಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುವ ಕಾಲ.

ಈ ಸಂಜೆ ಒಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಒಂದು ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ. ಅವರಿಗೆ ಅದು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏