ಸಂಕ್ರಾಂತಿ: ಸೂರ್ಯನ ಉತ್ತರಾಯಣ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದಿಕ್ಕು

ಈ ವಾರ ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಹುರಿಯುವ ವಾಸನೆ. ಬೆಲ್ಲ ಕುಟ್ಟುವ ಸದ್ದು. ಕೊಬ್ಬರಿ, ಕಡಲೆಬೀಜ, ಹುರಿಗಡಲೆ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಅಚ್ಚು, ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಎಳ್ಳು ಬೀರುವ ಸಂಭ್ರಮ. "ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ." ಈ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮಂಗಳವಾರ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಿನ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಜನ್ಮದಿನ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ದಿನ. ಈ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದು ಒಂದು ಸುಂದರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ನೋಡೋಣ.

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಬದಲಾವಣೆ

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ದಾಟುವುದು, ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು. ಸೂರ್ಯ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ರಾಶಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಶಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಈ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ. ಇದನ್ನು ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರಂಭ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಪಯಣ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ. ಚಳಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗಲು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಕಾಲ, ಶುಭ ಕಾಲ ಎಂದು ಕರೆದವು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹರು ಬಾಣದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ದೇಹ ಬಿಡಲು ಉತ್ತರಾಯಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದರು ಎಂಬ ಕಥೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೂ ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಒಳ ಅರ್ಥ ಸರಳ. ಹೊರಗೆ ಸೂರ್ಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಒಳಗೆ ನಾವೂ ನಮ್ಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾನು ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ, ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ?

ದಿಕ್ಕು ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ

ಸೂರ್ಯನ ಈ ಪಯಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಮರುದಿನ ಹಗಲು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ. ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ. ಆದರೆ ದಿಕ್ಕು ಸರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಬೇಸಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಜೀವನವೂ ಹೀಗೆಯೇ. ನಾವು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ನಿರಾಶೆಯಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಹೇಳುವ ಪಾಠ ಬೇರೆ. ವೇಗ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ದಿಕ್ಕು ಮುಖ್ಯ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಸಾಕು. ಕಾಲ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಈಗ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿದೆ? ಆರೋಗ್ಯವೇ, ಸಂಬಂಧವೇ, ಹಣವೇ, ಸಾಧನೆಯೇ? ಅದನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಬೇಸಿಗೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗಬೇಡಿ. ಅದನ್ನು ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿ. ಅಷ್ಟೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಂಕಲ್ಪ.

ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದ ಒಳ ಅರ್ಥ

ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಎರಡೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಆಹಾರ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಎಳ್ಳು ಬೀರುವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯ ಇದೆ.

ಎಳ್ಳಿನ ಕಾಳು ಸಣ್ಣದು, ಆದರೆ ಎಣ್ಣೆ ತುಂಬಿದೆ. ಬೆಲ್ಲ ಸಿಹಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಕಾಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಿದಾಗ ಅವು ಒಂದು ಉಂಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಎಳ್ಳು ಬೀರುವುದು ಎಂದರೆ "ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಏನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ನಾವು ಇನ್ನೂ ಒಂದೇ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು. ಹಳೆಯ ಕಹಿ ಮಾತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ಸಿಹಿ ಮಾತಿನಿಂದ ಶುರು ಮಾಡುವುದು.

ಅದಕ್ಕೇ ಆ ಸಾಲು. ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ. ಹಬ್ಬದ ಪಾಠ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಇಡುವುದಲ್ಲ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಇಡುವುದು.

ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಕಿಚ್ಚು ಹಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ನಮಗಾಗಿ ದುಡಿದ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ. ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕೆ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ, ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮೂಲತಃ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಹಬ್ಬ.

ವಿವೇಕಾನಂದರ ಕರೆ

ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಯುವಕರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತೊಂದಿದೆ. ಏಳಿ, ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಿ, ಗುರಿ ಮುಟ್ಟುವವರೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಡಿ. ಈ ಮಾತಿನ ಮೂಲ ಕಠೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ — ಉತ್ತಿಷ್ಠತ ಜಾಗ್ರತ.

ಸೂರ್ಯ ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ತಿರುಗುವ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಕರೆ ಕೇಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ತ. ಉತ್ತರಾಯಣ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕು. ಉತ್ತಿಷ್ಠತ ಒಳಗಿನ ಬೆಳಕು. ವಯಸ್ಸು ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಮನಸ್ಸು ಇದ್ದರೆ ನೀವು ಯುವಕರೇ.

ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಸಾಧನೆ

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಬೇಡಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾನಿ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಬೆಳಕನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ.

ಮೂರು ನಿಧಾನ ಉಸಿರು. ನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ "ಓಂ ಸೂರ್ಯಾಯ ನಮಃ" ಸಾಕು.

ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. "ಈ ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ?" ಉತ್ತರ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಇಂದು ಇಡುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಈ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಮನಸ್ತಾಪವಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಶಾಂತಿಯ ಹಾರೈಕೆ ಕಳಿಸಿ. ಹಬ್ಬದ ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಬೀರಿದಂತೆ.

ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇದ್ದರೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಕೆಲವು ಸುತ್ತು ಮಾಡಿ. ಹೊಸದಾಗಿ ಶುರು ಮಾಡುವವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಎರಡು ಮೂರು ಸುತ್ತಿನಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ. ಬೆನ್ನುನೋವು, ಮಂಡಿನೋವು, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅಥವಾ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಮಾಡಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ ಏಳು ದಿನ.

• ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ಮೊದಲ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಫೋನ್ ಇಲ್ಲದೆ.
• ನೀವು ಆರಿಸಿದ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆ. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ನಡಿಗೆ, ಒಂದು ಪುಟ ಓದು, ಒಂದು ಬಾಕಿ ಕರೆ.
• ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದು ಸಿಹಿ ಮಾತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಹಿ ಮಾತು ಆಡುವವರಿಗೇ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಏಳನೇ ದಿನ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಿ. ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲೂ ಮೊದಲ ವಾರ ಕಾಣುವುದು ಇಷ್ಟೇ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಸೂರ್ಯ ಯಾರ ಅನುಮತಿಗೂ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೋಡ ಇರಲಿ, ಮಳೆ ಇರಲಿ, ಅವನ ಪಯಣ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ದಿನಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣ, ಆದರೆ ತಪ್ಪದೆ. ಈ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಇಷ್ಟೇ. ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ತಪ್ಪದ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆ.

ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ನಿ, ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ, ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ.

ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏