ವಿಜಯದಶಮಿ: ಒಳಗಿನ ರಾವಣನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಹೇಗೆ

ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ ಹಲವು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಯಿತು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಸಾಗಿತು, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಮಹಿಷಾಸುರ ವಧೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ನಾಡು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿತು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ ಎಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಇರೋಣ ಎಂದು ಹಾರೈಸಿದರು. ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ಜಯ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅದೇ ಕಥೆ, ಅದೇ ಸಂಭ್ರಮ.

ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾವಣನನ್ನು ಸುಡುತ್ತೇವೆ. ಮರುವರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಅವನು ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೊರಗಿನ ರಾವಣ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನವನು, ಅವನನ್ನು ಸುಡುವುದು ಸುಲಭ. ಒಳಗಿನ ರಾವಣ? ನಿನ್ನೆಯ ಕೋಪದಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ, ನಾಳೆಯ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವವನು. ಅವನಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವುದು ಹೇಗೆ?

ರಾವಣ ಮೂರ್ಖನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ

ರಾವಣನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಮಹಾ ವಿದ್ವಾಂಸ. ವೇದಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತ, ಸಂಗೀತಜ್ಞ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜ. ಅವನ ಲಂಕೆ ಚಿನ್ನದ ನಗರ. ಹಾಗಾದರೆ ಅವನು ಸೋತದ್ದು ಏಕೆ? ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ ಅವನ ವಿವೇಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ. ಹಿತೈಷಿಗಳು, ತಮ್ಮ ವಿಭೀಷಣನೂ ಸೇರಿ, ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಅವನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಒಂದು ಕಟು ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟು ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಎಷ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ಎಷ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಸಾಲದು. ಒಳಗಿನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದಿದ್ದರೆ ಅವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೆಡವಬಲ್ಲವು.

ಆರು ಒಳಗಿನ ಶತ್ರುಗಳು

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗ. ಆರು ಒಳಗಿನ ಶತ್ರುಗಳು.

• ಕಾಮ: ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಆಸೆ, "ಇನ್ನೂ ಬೇಕು" ಎಂಬ ಹಸಿವು
• ಕ್ರೋಧ: ಕೋಪ, ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧ ಮುರಿಯಬಲ್ಲದ್ದು
• ಲೋಭ: ಜಿಪುಣತನ, ಇರುವುದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಬಿಗಿ ಮುಷ್ಟಿ
• ಮೋಹ: ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಅಂಟು, ಸತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಿಡದ ಮಂಜು
• ಮದ: ಅಹಂಕಾರ, "ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ಗೊತ್ತು" ಎಂಬ ಭಾವನೆ
• ಮಾತ್ಸರ್ಯ: ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಂತೋಷ ನೋಡಿ ಉರಿಯುವ ಮನಸ್ಸು

ರಾವಣನ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ಇಂತಹ ಒಳಗಿನ ದೋಷಗಳ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತಲೆ ಕಡಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಕಥೆಯ ಭಾಗವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಕೋಪವನ್ನು ಒತ್ತಿಹಿಡಿದರೆ ಅದು ಮೌನದ ಮುನಿಸಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಆಸೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದರೆ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದನ್ನೇ ಹೋರಾಡಿ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಕಷ್ಟ. ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥೆ ಇದೆ. ರಾವಣನ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಅವನ ಹೊಕ್ಕುಳಿನಲ್ಲಿತ್ತು, ವಿಭೀಷಣ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟ. ತಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಮಾತ್ರ ಗೆಲುವು.

ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು

ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ರಾವಣನ ಮೂಲ ಎಲ್ಲಿ? ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಲ ಅದು ಒಂದು ಭಯ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕೊರತೆಯ ಭಾವನೆ. ಕೋಪದ ಕೆಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೋವು ಅಥವಾ ಅವಮಾನದ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನ ಕೆಳಗೆ "ನಾನು ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಭಾವನೆ. ಅಹಂಕಾರದ ಕೆಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳಗಿನ ಅಭದ್ರತೆ. ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವ ತಲೆ ಬೇರೆ, ಒಳಗಿನ ಬೇರು ಬೇರೆ.

ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಕು. ಮುಂದಿನ ಸಲ ಕೋಪವೋ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚೋ ಬಂದಾಗ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. "ಈಗ ನಿಜವಾಗಿ ನನಗೆ ಯಾವುದರ ಭಯ?" ಉತ್ತರ ತಕ್ಷಣ ಬರದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನೀವು ರಾವಣನ ಕೈಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ನೋಡುವವರಾಗುತ್ತೀರಿ. ನೋಡುವವನು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವನಲ್ಲ.

ಹೀಗಾದರೆ ಹಾಗೆ ಎಂಬ ಬಾಣ

ಒಳಗಿನ ಶತ್ರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದೇ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅದೇ ಮಾತಿಗೆ ಕೋಪ, ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅದೇ ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸ. ಇದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿಯೂ ಹೌದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಬಹುದು.

ಜರ್ಮನಿಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಪೀಟರ್ ಗೊಲ್‌ವಿಟ್ಜರ್ ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷ ಒಂದು ಸರಳ ತಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬರೀ "ನಾನು ಕೋಪ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, "ಹೀಗಾದರೆ, ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದನಿ ಏರಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಮೂರು ನಿಧಾನ ಉಸಿರು ತೆಗೆದು ನಂತರ ಮಾತಾಡುತ್ತೇನೆ." ಇಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳು ಬರೀ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರ ಮತ್ತು ಇತರರ ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಬಂದಾಗ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಉತ್ತರ ಆಗಲೇ ಸಿದ್ಧವಿರುತ್ತದೆ.

ಇದು ರಾಮನ ಬಾಣದಂತೆ. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿದ ಒಂದು ಒಳಗಿನ ಶತ್ರುವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅದನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಬೇಡಿ. ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಭಯಕ್ಕೆ ರೇಖಿ ಕೊಡಿ. ಬೇರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ ತಲೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ವಿಭೀಷಣ

ರಾವಣನ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ ಇದೆ. ಅವನಿಗೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳುವವರು ಇದ್ದರು. ಅವನು ಅವರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿದ. ಸುತ್ತಲೂ "ಮಹಾರಾಜ, ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದೇ ಸರಿ" ಎನ್ನುವವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ.

ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ವಿಭೀಷಣ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳುವ ಸಂಗಾತಿ, "ಅಪ್ಪಾ, ನೀನು ಆಗ ತುಂಬಾ ಜೋರಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದೆ" ಎನ್ನುವ ಮಗು, ಕಟುವಾದರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯ. ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳುವಾಗ ಮೊದಲು ಬರುವುದು ರೋಷ. ಆ ರೋಷವೇ ಮದ ಎಂಬ ಶತ್ರುವಿನ ಧ್ವನಿ. ಈ ವಾರ ಅಂತಹ ಒಬ್ಬರ ಹತ್ತಿರ ನೀವೇ ಕೇಳಿ. "ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೀನು ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವ ಒಂದು ವಿಷಯ ಹೇಳು." ಉತ್ತರ ಬಂದಾಗ ವಾದಿಸಬೇಡಿ. ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಯೋಚಿಸಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಆರು ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಡುವ ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ. ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ. ಆ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು "ಹೀಗಾದರೆ, ಹಾಗೆ" ಯೋಜನೆ ಬರೆಯಿರಿ.

ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಎರಡು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ. ಇಂದು ಆ ಶತ್ರು ಬಂದನೇ? ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದೆನೆ? ಸೋತ ದಿನ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೈದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ರಾಮನಿಗೂ ಯುದ್ಧ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ನೋಡಬೇಡಿ. ಅದು ಪ್ರತಿದಿನದ ಆಯ್ಕೆ. ಪ್ರತಿ ಸಲ ಕೋಪದ ಬದಲು ಒಂದು ಉಸಿರು ಆರಿಸಿದಾಗ, ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನ ಬದಲು ಒಂದು ಹಾರೈಕೆ ಆರಿಸಿದಾಗ, ಅಹಂಕಾರದ ಬದಲು "ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಹೇಳಿಕೊಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಒಳಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಜಯದಶಮಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸಣ್ಣ ಗೆಲುವುಗಳೇ ಸೇರಿ ಒಂದು ದಿನ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಹೊರಗಿನ ರಾವಣ ಸುಟ್ಟಾಯಿತು. ಈಗ ಒಳಗಿನವನ ಸರದಿ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏