ಯೋಗ ದಿನ: ಯೋಗ ಮತ್ತು ರೇಖಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕ

ಇಂದು ಜೂನ್ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ 2014ರಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಯೋಗಕ್ಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮರುವರ್ಷದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ವರ್ಷದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಹಗಲು ಇರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ವರ್ಷ ಅದು ಭಾನುವಾರವೇ ಬಂದಿರುವುದು ನಮಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶ. ಇಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ, ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚಾಪೆ ಹಾಸಿ ಆಸನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿರುತ್ತೀರಿ. ನೋಡಲು ಸುಂದರ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ನಾಳೆ ಸೋಮವಾರ ಆ ಚಾಪೆ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ?

ನಮ್ಮ ಸಾಧಕರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ನಾನು ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ರೇಖಿ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ, ಇನ್ನು ಯೋಗ ಬೇಕೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ, ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು ಎಂದು. ಇಂದು ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಪಡಿಸೋಣ.

ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಬರೀ ಆಸನವಲ್ಲ

ಇಂದು ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು ದೇಹವನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವ ಭಂಗಿಗಳು. ಆದರೆ ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ತಮ್ಮ ಯೋಗಸೂತ್ರದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಯೋಗದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಯೋಗಃ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧಃ. ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳು ಶಾಂತವಾಗುವುದೇ ಯೋಗ. ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ದಾರಿ ಕೊಟ್ಟರು, ಅದಕ್ಕೇ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಇತರರ ಜೊತೆ ನಮ್ಮ ನಡತೆಯಾದ ಯಮ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಶಿಸ್ತಾದ ನಿಯಮ, ದೇಹದ ಭಂಗಿಯಾದ ಆಸನ, ಉಸಿರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವಾದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಒಂದು ಕಡೆ ಮನಸ್ಸು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಧಾರಣ, ಆ ನಿಲುವು ಹರಿಯುವ ಧ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಸಮಾಧಿ. ಈ ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಆಸನ ಮೂರನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮಾತ್ರ. ಆಸನದ ಬಗ್ಗೆ ಪತಂಜಲಿ ಬರೆದದ್ದು ಒಂದೇ ಸಣ್ಣ ಸೂತ್ರ, ಸ್ಥಿರಸುಖಮಾಸನಮ್. ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಸುಖವಾಗಿ ಕೂರುವುದೇ ಆಸನ. ಅಂದರೆ ಆಸನದ ಉದ್ದೇಶ ದೇಹವನ್ನು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು, ಪ್ರದರ್ಶನವಲ್ಲ.

ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಈಗ ಯೋಗವನ್ನು ಬರೀ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿಧಾನವಾದ, ಆಳವಾದ ಉಸಿರು ನಮ್ಮ ನರಮಂಡಲದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದ ವಿಷಯ. ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ, ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತವೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಓಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಯೋಗ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. ಆದರೂ ಯೋಗ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಆರೋಗ್ಯದ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಆಧಾರ, ಅಷ್ಟೇ.

ರೇಖಿ ಎಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ

ಆಸನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ನಂತರ ದೇಹ ಸಡಿಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಒಳಮುಖವಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪತಂಜಲಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದ ಬಾಗಿಲು. ಇದೇ ಹೊತ್ತು ರೇಖಿ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೇಖಿ ಕೊಡಲು ಕುಳಿತಾಗ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗದ ನಂತರ ಆ ಕೆಲಸ ಆಗಲೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೈಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟ ಕೂಡಲೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗ ದೇಹ ಮತ್ತು ಉಸಿರಿನ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ. ರೇಖಿ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಗಮನದ ಮೂಲಕ ಆ ಒಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ದಾರಿ. ಒಂದು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮ್ಯವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ. ಪತಂಜಲಿ ಆಸನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಸಂತೋಷ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನ ಮುಂತಾದ ನಡತೆಯ ತತ್ವಗಳು. ಅಂದರೆ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಡುವ ಮೊದಲು ನಾವು ಬದುಕುವ ರೀತಿ ಸರಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ರೇಖಿಯಲ್ಲೂ ಉಸುಯಿ ಅವರು ಕೈ ಇಡುವ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಐದು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ಇಂದು ಮಾತ್ರ ಕೋಪ ಬೇಡ, ಚಿಂತೆ ಬೇಡ, ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ದಯೆ ತೋರು. ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲದ ಪರಂಪರೆಗಳು ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೇಹದಿಂದ ಶುರುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಡತೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ನಾನು ಇವೆರಡನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಮನೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಂತೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾತು. ರೇಖಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿವೆ. ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮತ್ತು ಕಲಿಸಿದ ಅನುಭವ. ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ. ಯೋಗವಾಗಲಿ ರೇಖಿಯಾಗಲಿ ವೈದ್ಯರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬದಲಿ ಅಲ್ಲ. ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ, ಬೆನ್ನು ನೋವು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ವೈದ್ಯರು ಕೊಟ್ಟ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. ಇವೆರಡೂ ಆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಗಾತಿಗಳು.

ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಭಾನುವಾರದ ಕ್ರಮ

ಇಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಇದಕ್ಕೆ ಕೊಡಿ. ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಗಾಳಿ ಬರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಾಪೆ ಹಾಸಿ. ಮೊದಲ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ತಾಡಾಸನದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ಉಸಿರನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ನಂತರ ನಿಮಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಸುತ್ತು ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದವರು ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕೈಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಊರಿ, ಉಸಿರು ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬೆನ್ನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ, ಉಸಿರು ಬಿಡುವಾಗ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಮಾನು ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಜಾಲಾಸನವನ್ನು ಐದಾರು ಬಾರಿ ಮಾಡಿ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ಭುಜಂಗಾಸನ, ಮತ್ತು ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಮಂಡಿಗಳನ್ನು ಎದೆಗೆ ತಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಹಿಡಿಯುವ ಪವನಮುಕ್ತಾಸನ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ನಿಮಿಷ. ಯಾವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲೂ ನೋವಾಗುವಷ್ಟು ಎಳೆಯಬೇಡಿ. ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸುಖ ಎಂಬ ಪತಂಜಲಿಯ ಎರಡು ಪದಗಳೇ ನಿಮ್ಮ ಅಳತೆಗೋಲು.

ನಂತರ ವಜ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಕ್ಕಳಮಕ್ಕಳ ಹಾಕಿ ಕುಳಿತು ಐದು ನಿಮಿಷ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಬಲ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಬಲ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆ ಮುಚ್ಚಿ ಎಡದಿಂದ ಉಸಿರು ಒಳಗೆ, ಎಡ ಮುಚ್ಚಿ ಬಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಮತ್ತೆ ಬಲದಿಂದ ಒಳಗೆ, ಎಡದಿಂದ ಹೊರಗೆ. ಇದು ನಾಡಿ ಶುದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಅನುಲೋಮ ವಿಲೋಮ. ಉಸಿರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬೇಡಿ, ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಮವಾಗಿರಲಿ. ಕೊನೆಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಭ್ರಾಮರಿ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಉಸಿರು ಬಿಡುವಾಗ ಜೇನುನೊಣದಂತೆ ಮೃದುವಾದ ಗುಂಯ್ ನಾದ.

ಉಳಿದ ಏಳು ನಿಮಿಷ ಶವಾಸನದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ. ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ರೇಖಿ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ. ಇಡೀ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಾನ ಸಾಕು. ರೇಖಿ ಕಲಿತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೈಗಳನ್ನು ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಏರಿಳಿಯುವುದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಗಮನಿಸಿ. ಅದೂ ಒಂದು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಏಳುವಾಗ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು ಓಡಬೇಡಿ. ಬಲಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಕೈ ಮುಗಿಯಿರಿ.

ಭಾನುವಾರದ ಈ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಒಂದು ಆಧಾರ ಮಾತ್ರ. ವಾರದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ನಾಡಿ ಶುದ್ಧಿ, ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಐದು ನಿಮಿಷ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸಾಕು. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮನೆಯವರನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಕರೆಯಿರಿ. ಮಕ್ಕಳು ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಪಕ್ಕ ಚಾಪೆ ಹಾಸಿ ಉಸಿರಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುವುದು ಯಾವ ತರಗತಿಯಲ್ಲೂ ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆಳವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಮಾತು

ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆದವರು, ಹರ್ನಿಯಾ, ತೀವ್ರ ಬೆನ್ನು ಅಥವಾ ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವು, ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರು ಯಾವುದೇ ಆಸನ ಶುರು ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅನುಭವಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ. ನಿಮಗೆ ಆಸನ ಕಷ್ಟವಾದರೆ ಬಿಡಿ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದರೂ ಇಂದಿನ ಯೋಗ ದಿನ ನಿಮ್ಮದೇ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಯೋಗ ದಿನ ಒಂದು ದಿನದ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಉಳಿದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರ. ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಭಾನುವಾರ, ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಸನ, ಉಸಿರಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ರೇಖಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ. ಇದು ಸಣ್ಣದು ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಗೆ ಇದು ಐವತ್ತೆರಡು ಭಾನುವಾರಗಳು. ಇಂದು ಆ ಮೊದಲ ಭಾನುವಾರ ಆಗಲಿ. ನಮ್ಮ Facebook ಪುಟದ ಕಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಮಾಡಿದೆ" ಎಂದು ಒಂದು ಪದ ಬರೆಯಿರಿ.

ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಯೋಗ ದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏